تفاوت فیوز مینیاتوری، محافظ جان، محافظ مرکزی و کلید هوایی

 فیوز مینیاتوری (MCB): فقط در برابر اتصال کوتاه و اضافه‌بار حفاظت می‌کند (تیپ B برای روشنایی، تیپ C برای موتور و لوازم معمولی، تیپ D برای دستگاه‌های صنعتی)  
 کلید محافظ جان (RCCB/RCD): در برابر نشتی برق و برق‌گرفتگی محافظت می‌کند؛ 30 میلی‌آمپر برای واحدهای مسکونی و 300 میلی‌آمپر برای کل ساختمان  
 کلید ترکیبی (RCBO): هم محافظ جان + هم مینیاتوری در یک قطعه؛ بهترین انتخاب برای هر مدار جداگانه  
 کلید هوایی و اتوماتیک (MCCB/ACCB): برای کنتورهای سه‌فاز و ورودی ساختمان‌های بزرگ  

 ظرفیت درست فیوز برای هر مدار

• روشنایی: 10 آمپر تیپ B یا C  
• پریزهای معمولی: 16 آمپر تیپ C  
• کولر گازی و لباسشویی: 20 تا 25 آمپر تیپ C یا D  
• اجاق برقی، ماکروویو و شارژر خودرو: 32 تا 40 آمپر تیپ C  
• ورودی واحد مسکونی معمولی: 25 تا 32 آمپر تک‌فاز  
• ورودی ویلا یا ساختمان 4 تا 6 واحدی: 63 تا 100 آمپر سه‌فاز  

استفاده از فیوز کوچکتر باعث قطع مداوم و بزرگتر باعث داغ شدن سیم و آتش‌سوزی می‌شود.

نصب تابلو برق توکار و روکار

تابلوهای توکار فلزی یا پلاستیکی ABS با IP55 برای داخل واحد و تابلوهای روکار گالوانیزه برای پارکینگ و پشت‌بام بهترین هستند. ارتفاع نصب تابلو باید 140 تا 160 سانتی‌متر از کف تمام‌شده باشد تا کودکان دسترسی نداشته باشند. حداقل فاصله بین کلیدها 1 سانتی‌متر و فاصله از دیوار 10 سانتی‌متر برای خنک شدن است.

شینه‌ بندی صحیح نول و ارت

یکی از شایع‌ترین اشتباهات عدم جداسازی کامل شینه نول و ارت است. در تابلو اصلی ساختمان شینه نول و ارت باید با پلاستیک عایق از هم جدا باشند و فقط در نقطه ورودی کنتور به هم متصل شوند. در تابلو هر واحد شینه نول و ارت کاملاً جدا می‌مانند. سیم ارت باید سبززرد و حداقل به اندازه فاز باشد.

تعویض فیوز قدیمی با کلیدهای جدید

فیوزهای فشنگی و اتوماتیک قدیمی باید کاملاً حذف و با کلید مینیاتوری و محافظ جان جایگزین شوند. در ساختمان‌های قدیمی که سیم‌کشی 2 رشته (بدون ارت) است، حتماً باید سیم ارت جدید کشیده شود؛ در غیر این صورت محافظ جان مدام قطع می‌کند.

نصب محافظ مرکزی و ولتاژ

محافظ مرکزی بعد از کنتور و قبل از کلید اصلی نصب می‌شود و از تمام واحد در برابر نوسان 170 تا 270 ولت و قطع فاز محافظت می‌کند. در مناطق با نوسان شدید (شمال، جنوب و روستاها) نصب محافظ 32 آمپر با تأخیر 5 دقیقه الزامی است.

 علائم خطرناک که نیاز به تعویض فوری فیوز دارد

• بوی پلاستیک سوخته از تابلو  
• سیاه شدن یا ذوب شدن بدنه فیوز  
• گرم شدن بیش از حد کلیدها (بیش از 50 درجه)  
• قطع و وصل مکرر بدون دلیل  
• جرقه زدن هنگام روشن کردن کلید  
• زنگ‌زدگی یا ورود حشره به داخل تابلو  

 ارتقای کنتور و تابلو برای مصرف بالای 10 کیلووات

با افزایش مصرف (کولر اینورتر + شارژر خودرو + پکیج) دیگر کنتور 25 آمپر تک‌فاز جوابگو نیست. ارتقا به 3×25 آمپر یا 3×32 آمپر سه‌فاز همراه تعویض کابل ورودی به 10 یا 16 میلی‌متر مسی و نصب کلید 63 تا 100 آمپر اتوماتیک ضروری است.

 نصب سیستم ارت اضطراری (ارت موقت)

در ساختمان‌های قدیمی که چاه ارت ندارند، می‌توان از میله ارت 1.5 متری مسی داخل باغچه یا بشکه آب‌نمک استفاده کرد تا حداقل مقاومت زیر 50 اهم باشد. تا زمان اجرای چاه اصلی، این روش خطر برق‌گرفتگی را بسیار کم می‌کند.

 اشتباهات خطرناک که نباید انجام داد

• استفاده از سیم آلومینیوم برای ورودی واحد  
• بستن چند مدار پرمصرف روی یک فیوز 16 آمپر  
• عدم نصب محافظ جان در حمام و آشپزخانه  
• اتصال مستقیم پمپ آب یا آسانسور به فیوز روشنایی  
• نصب تابلو برق داخل کمد دیواری یا پارکینگ بدون تهویه  
• استفاده از فیوز بزرگتر برای جلوگیری از قطع شدن (خیلی خطرناک!)

 نکات ایمنی هنگام تعویض فیوز

• حتماً فیوز اصلی یا کلید ورودی ساختمان قطع شود.  
• از فازمتر یا مولتی‌متر برای اطمینان از نبود برق استفاده شود.  
• از دستکش عایق و عینک ایمنی استفاده شود.  
• کلید جدید دقیقاً همان آمپراژ و تیپ قبلی باشد.  
• بعد از نصب، تمام اتصالات با آچار درست سفت شوند.  

 جمع‌بندی

نصب و تعویض فیوز و تابلو برق ساده به نظر می‌رسد، اما کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند خسارت جانی و مالی جبران‌ناپذیری به بار بیاورد. در عصر لوازم برقی هوشمند و مصرف بالای امروز، سیستم حفاظتی قدیمی دیگر پاسخگو نیست. یک نصاب حرفه‌ای نه تنها فیوز را عوض می‌کند، بلکه کل تابلو را با استانداردهای روز (محافظ جان، شینه‌بندی درست، ارت، محافظ ولتاژ و برچسب‌گذاری) ارتقا می‌دهد تا ساختمان برای 20 سال آینده کاملاً ایمن و آماده باشد. سپردن این کار حیاتی به فرد متخصص، ارزان‌ترین بیمه عمر و اموال شماست.